Tonen en tonen verhogen

Normaal wordt bij muziektheorie uitgegaan van de toon C. Dat heeft een reden, maar ik doe dat bewust nog even niet. Voor het uitleggen van de tonen begin ik bij het begin van het alfabet met de toon A.

Er zijn 12 verschillende tonen. Die duidt men aan met letters. Dat kan ook met noten of op andere manieren, maar ik gebruik alleen de letters. De tonen zijn het duidelijkst zichtbaar op een toetsenbord, ook voor gitaristen (gitaar komt nog).

 

Van laag naar hoog, op een toetsenbord (piano / keyboard) van links naar rechts:  A  Ais  B  C  Cis  D  Dis  E  F  Fis  G  Gis

De tonen A B C D E F G zijn de witte toetsen. De tonen met het achtervoegsel "is" zijn de zwarte toetsen.

Tussen B en C is er geen toon met het achtervoegsel "is" (daar is ook geen zwarte toets). Tussen E en F ook niet.

Met bijv. Ais bedoelt men de eerstvolgende hoger klinkende toon na de toon A (dat wordt een zwarte toets). Zo werkt het ook bij Cis, Dis Fis en Gis.

Het notenschrift ga ik niet gebruiken, maar dit is belangrijk. De tonen van de zwarte toetsen hebben geen eigen letter. Ook in het notenschrift hebben deze tonen geen eigen noot. Alleen voor de tonen van de witte toetsen zijn noten die worden geplaatst op een lijn of tussen 2 lijnen in op de notenbalk. Als men de eerstvolgende hoger klinkende toon (van een zwarte toets) wil aangeven zet men een # (kruis) voor de betreffende noot.

Dat # wordt ook gebruikt bij notatie met letters.

Als voorbeeld het verhogen van de toon A:

Men schrijft dan: Ais of #A (of A#)

Men spreekt uit: Ais

Octaaf

 

Op de meeste instrumenten kun je veel meer dan 12 tonen spelen. Na de Gis begint het weer opnieuw met A Ais B C Cis enz.

Een A is een toon met een bepaald aantal trillingen. De eerstvolgende hogere A is een toon met exact 2 x zo veel trillingen. Daarom wordt die toon als de zelfde toon ervaren, alleen met een hogere klank. De afstand van de toon A tot de eerstvolgende toon A heet een "octaaf".

 

Dat geldt voor elke andere toon. Bijv. een Ais heeft een bepaald aantal trillingen. Ook de eerstvolgende hogere Ais is een toon met 2 x zo veel trillingen. De afstand van Ais naar de eerstvolgende Ais heet ook een octaaf.

De afstand van een toon tot de eerstvolgende toon met de zelfde naam heet een octaaf.

Op de meeste piano's vind je 7 octaven.

Keyboards zijn er in vele varianten, van 1 tot 7 octaven.

Op een gitaar kun je 3½ tot 4 octaven spelen.

Een geoefende stem heeft een bereik van ca. 2½ octaaf.

Uitzonderingen in de popmuziek zijn bijv. Christina Aguilera (ruim 4 octaven)  en Mariah Carey (5 octaven)

Verderop in de cursus behandel ik waarom het een "octaaf" heet.

 Tonen verlagen

 

 

Het achtervoegsel "es" (of alleen een s) bestaat ook. Men bedoelt dan: speel de eerstvolgende lager klinkende toon. In het notenschrift zet men dan een b (mol) voor een noot.

Het mol-teken lijkt heel erg op de letter "b".

In deze cursus gebruik ik altijd de kleine letter b voor het mol-teken.

De letters van de tonen zijn altijd hoofdletters.

Ook een b (mol) wordt gebruikt bij notatie met letters.

Als voorbeeld het verlagen van de toon B.

Men schrijft dan: Bes of bB (of Bb)

Men spreekt uit: Bes

Bij het bovenstaande plaatje van de toetsen zie je Bes Des Es Ges As.

Bij verlagen krijgen medeklinkers (B, D en G) het achtervoegsel "es".

Klinkers (E en A) alleen een "s" (dat vond men makkelijker om uit te spreken).

Als dit nieuw voor je is, of je weet het nog niet precies, leer dit dan eerst heel goed uit je hoofd. Iets leren over theorie is heel vervelend als je hierover moet nadenken.

Nog even samengevat:

Het gaat van A t/m Gis (As) en daarna begint het weer opnieuw.

Tussen B en C is er geen toon met "is" of "es".

Tussen E en F is er geen toon met "is" of "es".

Het achtervoegsel "is" is het zelfde als een # (kruis)

Het achtervoegsel "es" (of bij klinkers alleen een "s") is het zelfde als een b (mol)

                                                                                                                                                 

Guus van der Kleijn: https://www.muziektheorievoorbeginners.nl                  ®copywrite/auteursrecht

Muzikant - studio - componeren - muziektheorie voor beginners                    online sinds mei 2017

Jaap van der Kleijn: https://www.shoelaceproductions.nl

Muzikant - studio - componeren - produceren - mixen - masteren - lessen opnametechniek