Absoluut en relatief gehoor

 

Absoluut gehoor

Met een absoluut gehoor kun je uit het niets een toonhoogte herkennen, dus zonder referentie van een andere (gegeven) toon. Een absoluut gehoor is vermoedelijk aangeboren. Dat is niet bewezen, maar men neemt dit aan omdat jonge kinderen die nog nauwelijks met toonhoogtes in aanraking zijn gekomen soms al alle tonen kunnen herkennen. Als je deze gave hebt moet je nog wel leren hoe de tonen heten die je hoort, maar als je dat eenmaal weet, dan werkt het. Super handig als je ook leert waar de tonen op een instrument zitten. Je kunt dan in principe elke melodie spelen die in je hoofd zit. Maar een absoluut gehoor zegt niets over muzikaliteit waarbij nog vele andere factoren een rol spelen.

 

Soms is het zelfs een nadeel. Als iemand met een absoluut gehoor een instrument heeft leren bespelen, dan horen de toetsen of de posities op een gitaar echt bij de tonen die men hoort. Men kan in de problemen komen als er op gitaar een andere stemming gebruikt wordt of als er een capodaster gebruikt wordt, wat in de praktijk vaak voorkomt. De grepen horen dan niet bij de hoogte ven de akkoorden die je normaal hoort. Het probleem doet zich ook voor als een digitaal toetsenbord getransponeerd wordt. Als bijv. een blues in Cis gespeeld moet worden zijn de meeste geijkte blues-kunstjes amper te spelen. Het is dan bijzonder prettig om in C te gaan spelen en het toetsenbord een halve toon hoger te transponeren. Maar men hoort dan andere tonen uit de toetsen komen dan men gewend is en dat is zeer verwarrend. Het komt nu amper meer voor, maar vroeger maakte men platen die niet goed op toon waren. Voor iemand met een absoluut gehoor een gruwel. Voor iemand zonder absoluut gehoor is dat allemaal totaal geen probleem.

 

Relatief gehoor / Solfège

Voor het maken van muziek is een "relatief gehoor" belangrijker dan een "absoluut gehoor." Een relatief gehoor kan (moet) men trainen. Het gaat voornamelijk om het herkennen van intervallen, het herkennen van klankkleuren (akkoorden) en het herkennen van het ritme van de tonen. Dat trainen wordt gedaan d.m.v. solfège-oefeningen. Niet alleen het gehoor wordt daardoor getraind, maar ook de stem. Men leert om elke melodische wending (zuiver en in de maat) te zingen. Als je dat kunt is het ook mogelijk om trefzeker en zuiver van noten te zingen. (als de grondtoon gegeven wordt) of trefzeker (ook zonder noten) een melodie op een instrument te spelen.


Veel mensen kennen duizenden melodietjes uit hun hoofd (bijv. de hits van de top 2000) Bijna iedereen kan daarom een relatief gehoor ontwikkelen voor intervallen. Intervallen zijn immers hele korte melodietjes bestaande uit 2 verschillende tonen.

 

Neem bijv. de eerste twee woorden van het Sinterklaas liedje: Zie ginds komt de stoomboot. Het woord "Zie" is een kwart lager dan het tweede woord "ginds". En andersom "ginds" is een kwart hoger dan "zie". Dit kun je waarschijnlijk moeiteloos zingen. Als je alleen deze 2 woorden gedurende een maand 2 uur per dag zingt, dan weet je wel hoe "een kwart" klinkt. Als je dan ook nog leert hoe zo'n afstand op een instrument gespeeld moet worden, dan kun je deze interval gebruiken voor een bestaande melodie of een geïmproviseerde solo. Zo kun je elke afstand (interval) leren en  onthouden en weer oproepen als je die wilt gebruiken. Je hoort dan gewoon wat de afstand van een toon naar de volgende toon is in elke melodie.

 

Sommige mensen kunnen dat razendsnel en hoeven er niet meer bij na te denken. Ze kunnen elke melodie die in het hoofd zit vertalen naar een instrument, zonder noten en zonder absoluut gehoor. Vergelijk het met het uit je hoofd een verhaal vertellen. Een verhaal bestaat uit letters, woorden en zinnen. Daar denk je niet meer bij na, je praat gewoon en je vertelt wat je zeggen wilt.

Bij kinderen wordt er vanaf jongs af aan dagelijks aandacht besteed aan leren praten en lezen. Als er net zoveel aandacht zou zijn voor het ontwikkelen van een relatief gehoor en het leren bespelen van een instrument, ben ik er van overtuigd dat vrijwel iedereen kan leren om uit z'n hoofd elke melodie te spelen. Het is dan nog wel de vraag of het mooi klinkt (de ene mens praat ook mooier of leest beter dan de andere). Zie de volgende pagina.

                                                                                                                                                 

Guus van der Kleijn: https://www.muziektheorievoorbeginners.nl                  ®copywrite/auteursrecht

Muzikant - studio - componeren - muziektheorie voor beginners                    online sinds mei 2017

Jaap van der Kleijn: https://www.shoelaceproductions.nl

Muzikant - studio - componeren - produceren - mixen - masteren - lessen opnametechniek